TUỔI VỊ THÀNH NIÊN
VÀ CHĂM SÓC GIÁO DỤC, SỨC KHỎE SINH SẢN
Tuổi VTN là giai đoạn chuyển tiếp giữa tuổi thiếu nhi và tuổi trưởng thành. Đây là giai đoạn “nhạy cảm” trong cuộc đời mỗi người, đang có những biến đổi mạnh mẽ về thể chất, sinh lý tâm lý –tình cảm, đặc biệt đối với học sinh trung học phổ thông. Do đó chăm sóc, giáo dục SKSS VTN rất quan trọng trong việc đảm bảo tương lai sự nghiệp của mỗi người cũng như về mặt xã hội là nòi giống, chất lượng dân số, tệ nạn xã hội…
– Tuổi VTN ( 10 -18 tuổi), tuổi thanh niên (15 -24 tuổi). Như vậy tuổi của các em ( HSTHPT : 15_18 tuổi) là giai đoạn “giao thoa” giữa tuổi VTN và tuổi thanh niên hay là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em sang người lớn.
– Sức khỏe sinh sản VTN : là tình trạng khỏe mạnh về thể chất và tinh thần và xã hội của tất cả các yếu tố liên quan tới cấu tạo và hoạt động của bộ máy sinh sản ở tuổi VTN
– Dưới tác dụng sinh lý của hormone làm diễn ra hàng loạt thay đổi về hình dáng, cơ quan sinh dục, tâm sinh lý khác biệt giữa giới tính nam và nữ và có khả năng tình dục, sinh sản, đặc biệt học sinh trung học phổ thông
+ Ở bạn nữ THPT : Eo thu gọn, da” mỡ màng”, đẹp hơn ,”gây ra” sự chú ý với các bạn khác giới. Một số học sinh nữ chý ý tới vẻ bề ngoài nhiều quá ( lấy lược trải đầu tóc trong giờ học, thậm chí lấy son tô môi…) dẫn đến mất thời gian, chưa cần thiết, giảm sự tập trung trong giờ học.
+ Ở học sinh nam THPT : Có ria mép, cơ bắp, giọng nói trở nên “nam tính hơn”…nên cũng “gây ra “ sự chú ý đối với các bạn nữ. Một số HS nam chú ý tới vẻ bề ngoài hơn ( quần áo sạch gọn gàng hơn, vuốt gel tóc…) nên không mất nhiều thời gian vào việc chăm sóc vẻ bề ngoài quá.
– Các em thường quên ít để ý tới việc vệ sinh cơ thể sạch đặc biệt là vùng kín mới là việc quan trọng song song với việc học tập. Đặc biệt học sinh nam có mùi “ nam” đặc trưng- rõ nhất là sau giờ TD, trời mưa, mùa hanh… Vì vậy phải vệ sinh cơ thể sạch, quần áo, giày dép … sạch lầ để giữ gìn vệ sinh chung, giúp bản thân tự tin hơn, đặc biệt để giữ gìn SKSSVTN
– Các em muốn được đọc lập suy nghĩ, ít phụ thuộc vào cha mẹ, thích giao tiếp với bạn bè hơn để đạt được sự độc lập. Một số học sinh có biểu hiện chống lại cha mẹ , và suy nghĩ cảu các em nhiều khi lệch lạc
– Cố gắng khẳng định mình như người lớn, trong khi cha mẹ vẫn nghĩ các em còn nhỏ. Nhiều gia đình xảy ra xugn đột giữa cha mẹ và con cái.
– Một điều quan trọng nữa là : Các em dễ có những hành vi ( hành động) sai không đúng trong quan hệ bạn khác giới ( VD : 1 bạn nam cõng một bạn nữ…điều đó là không nên) và dễ nhầm lẫn tình bạn với tình yêu.
– Tình yêu tuổi học trò :*Có lợi ( giúp nhau học tập,…) :ít *Có “hại”: nhiều vì mất thời gian kiểu “Hôm nay ra ngẩn vào ngơ” hay “Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn”.
– Một trong những hậu quả “nặng nhất “ của tuổi học trò là : có thai ngoài ý muốn mà người chịu hậu quả nhiều nhất trực tiếp là các em nữ. Hậu quả là :
+ (1)Nạo phá thai : thường ngại nên tìm đến cơ sở y tế ngoài không đảm bảo an toàn dẫn đến nguy cơ viêm đường sinh dục, dễ nhiễm các bệnh qua đường tình dục, vô sinh ( có thể chỉ một lần nạo thai dẫn đến vô sinh vĩnh viễn,…)
+ (2) Để sinh con: Dễ sảy thai, đẻ non, nhiễm độc thai, làm tăng nguy cơ tử vong của người mẹ, làm mẹ quá trẻ chưa có kinh nghiệm chăm sóc con, trẻ sinh ra thiếu cân, suy dinh dưỡng, mắc bệnh, thậm chí là tử vong. VTN phải nghỉ học giữa chừng dẫn đến hỏng tương lai, chán nản dễ bị gia đình và xã hội phân biệt đối xử, gánh nặng kinh tế khi nuôi con, dễ kết hôn vội vàng, bị ruồng bỏ, dễ mất bạn tình vì nam VTN nghĩ “ đã bị mắc bẫy”, nguy cơ thất bại cao( VD : VTN nữ dễ mắc stress, dễ li hôn, và cả án mạng nếu có mâu thuẫn , ép cưới)
VD: Trường hợp P Tuấn Ánh (1995) Hải Hậu và Cao T Hằng học sinh lớp 11. Em Hằng và gia đình đòi cưới vì đã có thai…Ánh rủ Hằng ra biển chơi và đã xảy ra án mạng ( tâm lý dễ thay đổi , dễ có hành động bột phát sai trái) Vì vậy không nên yêu ở tuổi học trò đặc biệt không nên quan hệ tình dục ở tuổi này. Nữ phải biết cách tự bảo vệ bản thân, đồng thời các em nam cũng nên giữ cho các bạn nữ vì tương lai sự nghiệp và SKSSVTN.
Nếu gặp vấn đề mà các em chưa biết cách giải quyết như thế nào thì các em tâm sự với thày cô , cha mẹ để được giúp đỡ.
